۳ شهریور متفاوت در ایران؛ شمال بارانی میشود، شرق خاکآلود
در حالی که موج گرمای تابستانی هنوز بخشهایی از ایران را تحت فشار دارد، تحلیل نقشههای جهانی هواشناسی نشان میدهد که شمالغرب و ارتفاعات کشور در آستانه رگبارهای پراکنده قرار گرفتهاند. به گزارش راهبردمعاصر؛ بررسی آخرین دادههای هواشناسی برای ۳ شهریور ۱۴۰۵ (۲۵ اوت ۲۰۲۶) نشان میدهد الگوی جوی ایران در روزهای پایانی تابستان همچنان دوگانه است؛ از یکسو شمالغرب و ارتفاعات البرز با افزایش ابر و رگبارهای پراکنده مواجهاند و از سوی دیگر بخش بزرگی از شرق، جنوبشرق و مرکز کشور درگیر بادهای شدید، گردوخاک و افت کیفیت هوا خواهد بود.؛ الگویی که در کنار تداوم باد و گردوخاک در شرق و جنوبشرق، چهرهای متفاوت از پایان تابستان ۱۴۰۵ را رقم زده است.
در مقیاس محلی، عامل اصلی بارش در شمال آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و البرز را باید در ناپایداری لایههای میانی جو، صعود هوا در مناطق کوهستانی و شکلگیری ابرهای همرفتی جستوجو کرد. در این شرایط، حتی بدون شکلگیری یک سامانه بارشی فراگیر، گرمایش سطح زمین و توپوگرافی کوهستان میتواند انرژی لازم برای رگبارهای کوتاهمدت و رعدوبرق را فراهم کند. مدلهای ECMWF نیز برای ایران در این بازه، امکان بارشهای پراکنده و محلی را نشان میدهند.
در جنوب و جنوبشرق، وضعیت متفاوت است. رطوبت دریای عمان، تنگه هرمز و خلیج فارس در کنار گرمایش شدید سطح زمین میتواند در ساعات بعدازظهر همرفت عمیق ایجاد کند؛ به همین دلیل ارتفاعات جنوبی سیستانوبلوچستان، کرمان، هرمزگان و جنوب فارس مستعد رگبار و رعدوبرق هستند. ماهیت این بارشها کاملاً محلی است و فاصله چند کیلومتری میتواند تفاوت چشمگیری در میزان بارش ایجاد کند.
اما مهمترین فاکتور جهانی این روزها، النینوی بسیار قوی در اقیانوس آرام است. طبق آخرین ارزیابی NOAA، احتمال وقوع یک النینوی بسیار قوی در پاییز و زمستان نیمکره شمالی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ بیش از ۹۰ درصد برآورد شده و دمای سطح آب در بخشهایی از شرق اقیانوس آرام بیش از ۲ درجه سلسیوس بالاتر از نرمال است.
با این حال، النینو را نباید علت مستقیم بارشهای امروز ایران دانست؛ اثر آن عمدتاً فصلی و آماری است و از طریق تغییر الگوهای گردش عمومی جو میتواند احتمال برخی ناهنجاریهای دما و بارش را در ماههای آینده تغییر دهد. حتی مدل GFDL نیز تداوم تقویت النینو تا پاییز و اوج احتمالی آن بین اکتبر تا ژانویه را نشان میدهد.
بنابراین، تصویر ۳ شهریور بیشتر نشاندهنده ناپایداریهای منطقهای پایان تابستان است، در حالی که سیگنال اقیانوسی النینو میتواند برای روند آبوهوایی ماههای آینده اهمیت بیشتری پیدا کند./همشهری